Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Thông tin, tuyên truyền Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị

Trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, pháp luật giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng để xây dựng Nhà nước pháp quyền, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, khắc phục những điểm nghẽn về thể chế, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển nhanh và bền vững. Đây cũng là nội dung được Bộ Chính trị nhấn mạnh tại Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất

Qua gần 40 năm đổi mới, hệ thống pháp luật Việt Nam ngày càng được hoàn thiện, từng bước thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, tạo cơ sở pháp lý cho phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, hệ thống pháp luật vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Một số quy định còn chồng chéo, thiếu thống nhất; việc phân định thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện pháp luật có nơi chưa thật sự rõ ràng. Một số quy định còn mang tính nguyên tắc, phải chờ văn bản hướng dẫn, ảnh hưởng đến tiến độ đưa chính sách vào cuộc sống.

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, tài sản số, chuyển đổi xanh và các mô hình kinh doanh mới đang đặt ra yêu cầu phải chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm pháp luật vừa quản lý hiệu quả, vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và phát triển.

Đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra là chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ nhằm kiểm soát, quản lý mà phải trở thành động lực thúc đẩy phát triển, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường an toàn, minh bạch cho người dân, doanh nghiệp.

Việc xây dựng pháp luật phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; chú trọng tính khả thi, dễ hiểu, dễ thực hiện, giảm chi phí tuân thủ và hạn chế phát sinh thủ tục không cần thiết. Chất lượng của chính sách và pháp luật cần được đánh giá bằng hiệu quả thực tế, mức độ thuận lợi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần tiếp tục tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan; hạn chế tình trạng quy định chồng chéo, mâu thuẫn và việc sử dụng văn bản hành chính để đặt ra những yêu cầu mang tính quy phạm pháp luật.

Tập trung rà soát, tháo gỡ những quy định còn bất cập

Để xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, đồng bộ, thống nhất, minh bạch và khả thi, các cơ quan từ Trung ương đến địa phương cần thường xuyên rà soát hệ thống văn bản thuộc phạm vi quản lý; kịp thời phát hiện, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền sở hữu, quyền tài sản hợp pháp; xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.

Pháp luật cũng cần chủ động đi trước một bước để tạo hành lang pháp lý phù hợp với những lĩnh vực mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ chuỗi khối, tài sản số, chuyển đổi xanh và tài chính xanh; khuyến khích đổi mới sáng tạo đi đôi với quản lý rủi ro và bảo đảm an toàn pháp lý.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, các ngành; bảo đảm cấp nào được giao thẩm quyền thì phải gắn với nguồn lực, điều kiện thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát.

Đối với chính quyền địa phương, việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và kiểm soát quyền lực. Cán bộ, công chức phải chủ động thực hiện đúng thẩm quyền, đúng quy định, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; đồng thời khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung theo đúng quy định của pháp luật.

Đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Tại cơ sở, việc triển khai Kết luận số 09-KL/TW gắn trực tiếp với chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động rà soát quy chế, quy trình, văn bản chỉ đạo và các quy định thuộc phạm vi quản lý để kịp thời kiến nghị điều chỉnh những nội dung không còn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, tăng cường ứng dụng công nghệ số. Trang thông tin điện tử, các nền tảng số và các kênh thông tin tại khu dân cư cần được phát huy để cung cấp kịp thời, chính xác những quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Mỗi cán bộ, công chức cần nâng cao ý thức trách nhiệm, chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương công vụ; đổi mới tác phong làm việc, lấy sự thuận tiện và hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm một trong những thước đo quan trọng về hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan xây dựng pháp luật mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị. Việc triển khai hiệu quả Kết luận số 09-KL/TW sẽ góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, tinh gọn, ổn định, minh bạch và khả thi, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để phát huy mọi nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp trong kỷ nguyên phát triển mới.

Tài liệu tham khảo và nguồn liên kết văn bản chính thức:

Hệ thống văn bản LuatVietnam: https://luatvietnam.vn/tu-phap/ket-luan-09-kl-tw-2026-hoan-thien-cau-truc-he-thong-phap-luat-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi-428614-d6.html